روایت شناسی داستانهای مثنوی_ سمیرا بامشکی.

نگاهی به نویسنده و سبک نگارش کتاب «روایت‌شناسی داستان‌های مثنوی»

سمیرا بامشکی پژوهشگر ادبیات فارسی، با تمرکز بر روایت‌شناسی و متون کلاسیک عرفانی، در کتاب «روایت‌شناسی داستان‌های مثنوی» رویکردی علمی و ساختارمند به یکی از مهم‌ترین آثار عرفانی ادب فارسی دارد. سبک نگارش او ترکیبی از زبان آکادمیک، تحلیل‌های روشن و مثال‌های دقیق از متون مثنوی است. بامشکی تلاش می‌کند با استفاده از نظریه‌های نوین روایت‌شناسی، مانند نظریات ژرار ژنت و رولان بارت، ساختار روایت و عناصر داستانی در مثنوی معنوی مولانا را بازخوانی و تحلیل کند. این اثر نه‌تنها برای متخصصان ادبیات، بلکه برای دانشجویان و علاقه‌مندان به فهم عمیق‌تری از داستان‌های عرفانی، منبعی مفید و کاربردی است.

خلاصه‌ای از محتوای کتاب «روایت‌شناسی داستان‌های مثنوی» اثر سمیرا بامشکی

در این کتاب، سمیرا بامشکی به بررسی ساختار روایت در مثنوی معنوی مولانا می‌پردازد؛ اثری که در ظاهر سرشار از حکایت‌ها و داستان‌های ساده است، اما در عمق خود، پیچیدگی‌های معنایی و ساختاری فراوانی دارد. نویسنده با استفاده از چارچوب‌های نوین روایت‌شناسی، عناصر اصلی روایت مانند راوی، زاویه دید، ترتیب زمانی، کنش شخصیت‌ها و روابط بین داستان‌های اصلی و فرعی را تحلیل می‌کند. او نشان می‌دهد که چگونه مولانا با استفاده از روایت‌های تو در تو، تعلیق، گسست‌های زمانی، و تغییر راوی، نه‌تنها معنا را چندلایه می‌سازد، بلکه مخاطب را به سفری درونی و تأمل‌برانگیز دعوت می‌کند. یکی از نکات جالب در تحلیل بامشکی، بررسی شخصیت‌های نمادین داستان‌هاست؛ شخصیت‌هایی که معمولاً در سطح اول ساده و کلیشه‌ای به نظر می‌رسند، اما در لایه‌های زیرین، حامل مفاهیم فلسفی، عرفانی و روان‌شناختی هستند.

بامشکی در بخش دیگری از کتاب، تأکید می‌کند که روایت در مثنوی نه‌تنها ابزاری برای انتقال پیام، بلکه خودِ پیام است. او با ارائه نمونه‌هایی مانند داستان «شاه و کنیزک» یا «مار و دهقان» نشان می‌دهد که مولانا از روایت برای ایجاد تنش، رمزآلودگی و مشارکت فعال ذهن خواننده بهره می‌گیرد. به عقیده بامشکی، در مثنوی با نوعی «روایت سیال» روبه‌رو هستیم که برخلاف روایت‌های خطی و کلاسیک، دائماً در حال انشعاب، بازگشت، و بازسازی معناست. این ویژگی سبب می‌شود که مخاطب همواره درگیر کشف لایه‌های تازه‌تری از معنا باشد. کتاب «روایت‌شناسی داستان‌های مثنوی» در واقع پلی میان سنت و مدرنیته می‌سازد؛ از یک‌سو وفادار به متن کلاسیک و روح عرفانی آن است، و از سوی دیگر با ابزارهای نقد مدرن، ساختار آن را کالبدشکافی می‌کند.

کتاب روایت‌شناسی داستان‌های مثنوی تلاشی موفق برای فهم ساختاری، معناشناختی و روایت‌محور یکی از پیچیده‌ترین و عمیق‌ترین متون ادبیات عرفانی فارسی است. این اثر برای هرکسی که به دنبال نگاهی نو به مثنوی و داستان‌های آن باشد، فرصتی ارزشمند برای تحلیل و تأمل فراهم می سازد.